Vertigo

Denge sistemindeki çeşitli bozukluklar karşımıza baş dönmesi olarak çıkabilir. Denge, iç kulaktaki denge organı, göz ve vücuttaki kas iskelet sistemindeki sensörlerin koordine çalışması ile sağlanan kompleks bir mekanizmadır. Bu sistemler arasındaki koordinasyonu sağlayan da beyindir. Bu nedenle birçok hastalık karşımıza ilk bulgu olarak baş dönmesi ile çıkabilir.

İç kulaktaki denge organımız dengenin sağlanmasından birincil sorumlu organdır. İç kulakta işitme organı ve denge organı yan yana bulunur ve ve her ikisinin de içinde endolenf adını verdiğimiz bir sıvı bulunur. Bu nedenle birçok zaman bu organlardan birini etkileyen bir hastalık diğerini de etkileyebilir. Yani denge bozukluğu ve işitme kaybı tek tek olabileceği gibi birlikte de olabilir. Genel olarak baş dönmesine işitme kaybı eşlik ettiğinde problemin büyük bir ihtimalle iç kulak kaynaklı olduğunu söyleyebiliriz ama bunun tersi durumda aynı şey söz konusu değildir. Yani işitme kaybı olmaksızın baş dönmesi olduğunda sorun iç kulak kaynaklı değildir demek mümkün değildir. Genel olarak baktığımızda baş dönmelerinin %80 i iç kulak ve denge organı ile ilgilidir. Her iki iç kulaktaki denge organı birbirine simetrik çalışır.

İç kulaktaki denge organının en önemli görevi başın uzaydaki konumu hakkında beyne sürekli bilgi göndermektir. Bu bilgi akışı dengemizi sağlamak için çok önemlidir. Bu sayede gözlerimiz kapalıyken bile ya da zifiri karanlık bir odadayken bile ayakta durabilmekteyiz. Bunu bir örnekle açıklarsak, başımızı omzumuz hizasında sağa doğru çevirdiğimizi düşünelim. Bu durumda her iki iç kulağımızdaki yan yarım daire kanalları bu hareketi algılayacak ve her ikisi de başımızın sağa doğru döndüğü bilgisini beyne iletecektir. Beyin bu bilgiyle başın yeni konumunu algılayacaktır. Sağ kulaktaki denge organı hasarlı ise başımızı döndürdüğümüzde bu hareket sağ iç kulaktaki yan yarım daire kanalı tarafından algılanamayacaktır. O zaman sağlam olan sol kulaktaki yarım daire kanalından beyne başın döndüğü bilgisi giderken, sağ kulaktan başın sabit olduğu bilgisi gitmeye devam edecektir. Bu durum karşımıza baş dönmesi olarak çıkacaktır. Bu örnekte olduğu gibi iç kulaktaki denge organlarının çalışmasındaki orantısızlıklar baş dönmelerinin en sık sebebidir.

Tedavide, baş dönmesi yapan hastalığın nedeninin saptanması ve nedene yönelik spesifik tedavi, baş dönmesi esnasında baş dönmesi nöbetinin durdurulmasına yönelik tedavi, baş dönmesi nöbetlerinin oluşmasını önlemeye yönelik tedavi ve manevralarla vestibüler rehabilitasyon yapılır