Benign Paroksismal Pozisyonel Vertigo (BPPV)

Bu hastalık adından da anlaşılacağı üzere başın hareketleri ile birlikte ani ortaya çıkan şiddetli baş dönmesi ile karakterizedir. Hastalar genellikle eğilip kalktıklarında, ya da yatakta sağdan sola, soldan sağa döndüklerinde birden başlayan ve yaklaşık 30-40 saniye kadar süren çok şiddetli baş dönmesinden yakınırlar. İlk ortaya çıktığında hasta için çok korkutucudur. Hastalar kalp krizi geçirdiklerini ve öleceklerini düşünürler.

Ne zaman acil?

Baş dönmesine konuşma bozukluğu, yüzde ya da kolda bacakta güçsüzlük, çift görme veya şiddetli baş ağrısı eşlik ediyorsa beklemeden 112’yi arayın. Bu belirtiler iç kulaktan değil beyinden kaynaklanan bir soruna bağlı olabilir.

Hastalığın altında yatan sebep iç kulaktaki denge organının sakkül kısmında yer alan otokonilerin (halk arasında denge kristalleri olarak bilinir) yerlerinden koparak yarım daire kanalları içerisine düşmeleridir. Kristaller hangi yarım daire kanalı içerisine düşmüşse başın o eksendeki hareketlerinde şiddetli baş dönmesi ortaya çıkar. En sık etkilenen kanal arka yarım daire kanalıdır.

BPPV her yaş grubunda görülebilmekle birlikte yaşlı kişilerde daha sık görülür. 65 yaşın üstündeki kişilerde en sık baş dönmesi nedenidir.

BPPV’de tanı, hastalara spesifik pozisyonların verildiği pozisyonel testler uygulanarak konulur. Bunlardan en sık uygulananı Dix Hall-Pike testidir. Bu testte hasta önce bir sedyeye oturtulur. Başı sağa çevrilir. Sonra baş bu pozisyonu koruyacak şekilde hızla yatırılarak baş bir miktar sedyeden sarkıtılır. Bu arada doktor hastanın göz hareketlerini Frenzel Gözlüğü ya da videonistagmografi ile takip ederek nistagmus adı verilen spesifik göz hareketlerinin ortaya çıkıp çıkmadığını kontrol eder. Sonra hasta tekrar oturur pozisyona getirilir ve baş karşı tarafa çevrilerek test tekrar edilir. Hasta olan kulak tarafında pozisyonla birlikte nistagmus (sıçrayıcı nitelikte hızlı göz hareketleri) ortaya çıkar.

Hastalık çoğu zaman kendiliğinden kısa sürede geçer ancak bazı hastalarda kendiliğinden iyileşme olmaz. Bu hastaların doktor tarafından değerlendirilmesi gerekir. BPPV’de en sık uygulanan tedavi repozisyon manevraları yani kristallerin tekrar orijinal yerine gönderildiği manevralardır. Epley Manevrası posterior (arka) yarım daire kanalı BPPV’sinde en sık kullanılan manevradır. Lateral (yan) yarım daire kanalı BPPV’sinde ise sıklıkla Barbekü Manevrası kullanılır. Bu manevralarla hastaların çoğunda ilk seferde düzelme görülür. Bazen ikinci ya da üçüncü manevrayı yapmak gerekir. Manevrayla düzelmeyen hastalarda habituasyon (alışma) egzersizleri uygulanır ve şikâyetler çoğu zaman azalır. Oldukça nadiren tüm tedavilere rağmen hastalarda düzelme olmayabilir. Bu durumda cerrahi tedaviler gündeme gelir. Cerrahi olarak hastalıklı yarım daire kanalı kapatılabilir ya da hastalıklı taraftaki denge siniri kesilebilir.

BPPV tekrarlayabilen bir hastalıktır. Hastaların ilk yıl içinde 1/3’ünde, ilk 5 yıl içerisinde ise en az yarısında tekrar BPPV atağı görülür ancak bu korkulacak bir durum değildir. Genellikle ilk hastalıkta olduğu gibi düzeltici manevralarla tedavi edilir.